Vochtige kelder schilderen: wanneer verf helpt en wanneer niet

Een laag verf lijkt de snelste manier om een vochtige kelder op te frissen. Maar of verf houdt, hangt af van het vocht in de muur. Op deze pagina lees je wat Buildwise, het Steunpunt Duurzaam Bouwen en Homedeal schrijven over afwerkingen op keldermuren, wat het Departement Zorg zegt over schilderen na schimmel, en wanneer je beter eerst iets anders doet.

Eerst: welk vocht zit er in je kelder?

Een kelder staat voortdurend in contact met de vochtige bodem, schrijft het Steunpunt Duurzaam Bouwen in zijn infofiche over vocht in kelders. Volgens Buildwise hangt de keuze van een behandeling af van de vorm waarin het water in de grond zit, van hoe vochtgevoelig de afwerking binnen is en van het gebruik van de ruimte.

• Condensatie in de zomer. Warme, vochtige buitenlucht kan condenseren op de koudere kelderwanden. Buildwise noemt een beperkte, tijdelijke bevochtiging van wanden of vloer daardoor niet abnormaal als de kelder louter dient als berging of garage.
• Vocht dat door de muur trekt of binnendringt. Dan moet je de oorzaak aanpakken. Lees vochtige kelder: oorzaak en aanpak.

Waarom verf alleen het vocht niet tegenhoudt

• Niet schilderen in een kelder die vochtig blijft. Het Steunpunt Duurzaam Bouwen raadt bij een bestaande kelder die je niet isoleert en als bergruimte gebruikt af om de muren of de vloer te schilderen: het vocht zal de verf wegduwen. Ook een laag zoals een cementering of waterdichte coating noemt het geen goed idee. Die vermindert de uitdroging van de muren, waardoor het vocht hogerop voor problemen kan zorgen als er geen horizontaal vochtmembraan is. - Niet over zouten heen schilderen. Zit er zout in het metselwerk, dan vergelijkt Buildwise over de zouten heen schilderen met een pleister op een houten been: het zout blijft werken en de vochtvlek komt vroeg of laat terug. Buildwise raadt dan aan de vochtige en beschadigde bepleistering te verwijderen en, als de bouwheer akkoord gaat, de muur niet te schilderen of te bepleisteren, of een voorzetwand te plaatsen, bijvoorbeeld op een noppenmembraan.
• Een waterdichte coating is niet bestand tegen hoge waterdruk. Homedeal noemt een waterdichte coating vooral geschikt bij lichte vochtproblemen of als preventieve maatregel, relatief goedkoop en snel uitgevoerd, maar niet bestand tegen hoge waterdruk. Die prijsgids noemt € 20 tot € 50 per m².
• Een dampdichte afwerking kan de muur vochtiger maken. Bij keldermuren die langs binnen met een min of meer dampdichte afwerking behandeld zijn, is er volgens Buildwise een grote kans dat de muren in contact met de grond vochtiger worden. Dat kan het opstijgend vocht in het metselwerk daarboven licht versterken.

Welke afwerking past op een keldermuur?

In zijn dossier over de renovatie van kelders beschrijft Buildwise deze mogelijkheden:

• Een waterdichte bepleistering met een mineraal of organisch bindmiddel. Die vraagt een ondergrond in goede staat, en ook dan kan het risico op zoutkristallisatie achter de bepleistering nooit uitgesloten worden.
• Een ontdubbeling met noppenfolie, die mechanisch op de muur wordt bevestigd en afgewerkt kan worden met een gewone binnenbepleistering.
• Een saneerpleister, die het oppervlak droog houdt door het verdampingsfront in de pleister te leggen. Die mag volgens Buildwise niet afgewerkt worden, werkt per definitie maar een beperkte tijd en is afgeraden bij hygroscopische zouten. Volgens het Steunpunt gaat ze doorgaans 5 tot 15 jaar mee. Meer in saneerpleister tegen vocht.

Een gipsbepleistering mag volgens Buildwise enkel bij een normaal vochtgehalte in de ruimte, een relatieve vochtigheid tussen 30 en 60 procent. En waar veel oppervlaktewater langs de muren kan ophopen, raadt Buildwise een binnenafwerking aan die ongevoelig is voor vocht, en af te zien van een omvorming tot woonruimte.

Wanneer kan je schilderen?

• Na een injectie tegen opstijgend vocht moeten de muren volgens Buildwise volledig droog zijn voor je ze afwerkt, zodat het vocht niet ingesloten raakt. Het resultaat kan drie tot zes maanden of langer op zich laten wachten. Buildwise raadt aan het vochtgehalte te controleren: ligt het boven 4 massaprocent, laat de muur dan verder drogen. Een elektrische vochtmeter is volgens Buildwise niet geschikt om het metselwerk na droging te controleren.
• Na schimmel op een gepleisterde of geverfde muur raadt het Departement Zorg aan de schimmel te verwijderen met een allesreiniger, en pas opnieuw verf, pleister of behangpapier aan te brengen als het vochtprobleem aangepakt is en de muur droog is. Verlucht daarbij de ruimte en draag handschoenen en een mondmasker. Zit de schimmel diep in het pleisterwerk, dan verwijder je volgens de folder best het pleisterwerk. Heb je ademhalingsklachten of ben je allergisch voor schimmel, verwijder de schimmel dan niet zelf. Ook zwangere vrouwen of kinderen doen dat beter niet.

Tegen zomercondensatie noemt Buildwise geen verf, maar isolatie die de oppervlaktetemperatuur van wanden en vloer verhoogt, een luchtontvochtiger, en de kelder in de zomer niet overmatig ventileren. Lees ook kelder ventileren.

Bronnen

Deze pagina steunt op de volgende openbare bronnen. De cijfers, uitspraken en prijzen hierboven komen uit deze publicaties.

• Buildwise (WTCB), Renovatie van kelders, WTCB-Dossiers 2009/2.18
• Buildwise (WTCB), Digest 13: Injectie van metselwerk tegen opstijgend vocht (2016)
• Buildwise, Mag men muren die door injectie beschermd werden onmiddellijk bepleisteren?
• Buildwise, Waarom treedt er soms oppervlaktecondensatie op in een kelder?
• Technische infofiche Vocht in (kruip)kelders (Steunpunt Duurzaam Bouwen, 2021)
• Departement Zorg, Weg met schimmel (folder, 2024)
• Homedeal, Kelder waterdicht maken