Condensatievocht: hoe het ontstaat en hoe je het voorkomt

Condensatievocht zit niet in de muur zelf, maar komt uit de lucht. Warme lucht kan meer vocht bevatten dan koude lucht (Departement Zorg). Koelt vochtige binnenlucht af tegen een koud oppervlak, dan slaat het vocht daar neer (GGD). Zo ontstaan natte ramen, vochtige plekken op koude muren en, als het vaak gebeurt, schimmel.

Op deze pagina lees je waar condensatievocht vandaan komt, waar je het ziet, hoe je het onderscheidt van ander vocht en wat je eraan doet.

Waar komt het vocht vandaan?

Veel dagelijkse activiteiten brengen vocht in de lucht. Het Departement Zorg noemt slapen, de was binnen drogen, douchen of baden, strijken met stoom, koken zonder goede dampkap, schoonmaken en bezoek ontvangen. Buildwise, het vroegere WTCB, rekent per bewoner op 0,9 tot 1,25 kg waterdamp per dag, nog zonder koken, douchen of wassen. Volgens de infofiche over binnenluchtkwaliteit zit er al snel 10 tot 15 liter water in de lucht van een woning.

Wordt dat vocht niet afgevoerd, dan wordt de lucht vochtig en leidt te veel vocht tot condensatie, schimmelgroei en schade aan het gebouw (infofiche).

Waar zie je condensatievocht?

• Op ramen, vooral bij enkel glas (Departement Zorg, RIVM).
• Op koudere buitenmuren, zeker als die niet goed geïsoleerd zijn, en in koudere kamers (GGD).
• Op koudebruggen: plekken die kouder zijn dan de rest van de muur. Het Departement Zorg noemt koudebruggen een constructiefout die je moet herstellen. Lees schimmel door een koude muur of koudebrug.
• Na het vervangen van enkel glas op andere koude plekken, zoals betonnen balken boven de ramen, hoeken en achter kasten (infofiche).
• In de kelder in de zomer, als warme, vochtige buitenlucht op de koudere kelderwanden condenseert. Buildwise raadt aan de kelder in de zomer dan niet overmatig te ventileren. Zie vochtige kelder.

Condensatie of ander vocht?

Condensatievocht verwar je makkelijk met vocht dat in de muur zelf zit. De GGD geeft aanwijzingen voor andere oorzaken: opstijgend vocht zit laag op de muur, tot ongeveer een meter hoog, en doorslaand vocht zit op een buitenmuur aan de regenkant en voelt vochtiger aan als het regent. Bij die twee lossen ventileren en verwarmen het probleem niet op. Een overzicht staat in vochtige muren.

Zo voorkom je condensatievocht

• Ventileer permanent. De infofiche over binnenluchtkwaliteit pleit voor basisventilatie: permanent verse lucht in de droge ruimtes en afvoer van vochtige lucht uit de natte ruimtes. Ramen openzetten is geen basisventilatie. Lees ventilatie tegen vocht.
• Beperk vocht aan de bron. Kort douchen, de was buiten drogen en de afzuigkap gebruiken bij het koken (GGD).
• Verwarm voldoende. De GGD raadt overdag minimaal 18°C en 's nachts 15°C aan. Probeer ook grote temperatuurverschillen tussen ruimtes te voorkomen.
• Isoleer goed en zonder koudebruggen. Condensatie en schimmel ontstaan volgens de infofiche niet door te veel isoleren, maar door gebrekkig geplaatste isolatie in combinatie met te weinig vochtafvoer. Isoleer je, doe dan volgens de GGD alle buitenmuren van een ruimte tegelijk en vermijd koudebruggen.

Meer over de juiste waarden lees je in een goede luchtvochtigheid in huis.

Schimmel door condensatie

Blijft een oppervlak vaak nat door condens, dan krijgt schimmel kansen. Haal de schimmel weg volgens het stappenplan voor schimmel op de muur, en pak daarna de oorzaak aan, want anders blijft de schimmel volgens het Departement Zorg terugkeren.

Bronnen

Deze gids steunt op de volgende openbare bronnen. Elke concrete aanbeveling hierboven komt uit een van deze publicaties.

• Departement Zorg, Vocht en schimmel
• Departement Zorg, Tip 4: bewaak een goede luchtvochtigheid
• GGD Leefomgeving (Nederland), Schimmels weghalen en voorkomen
• Technische infofiche Binnenluchtkwaliteit: het belang van ventileren (Steunpunt Duurzaam Bouwen, 2021)
• RIVM (Nederland), Schimmel- en vochtproblemen in woningen (2015)
• Buildwise, Waarom treedt er soms oppervlaktecondensatie op in een kelder?
• Buildwise (WTCB), Renovatie van kelders, WTCB-Dossiers 2009/2.18 (tabel waterdampproductie)