Schimmel en vocht in huis: wat zijn de gevolgen voor je gezondheid?

Vocht en schimmel zijn volgens het Departement Zorg ongezond en moet je altijd uit je woning houden. Maar wat doen ze precies met je gezondheid, en voor wie is het risico het grootst? Op deze pagina lees je wat het Departement Zorg en de Nederlandse instanties RIVM en GGD daarover schrijven. Dit is algemene informatie: heb je klachten, bespreek ze dan met je huisarts.

Gezondheidseffecten van schimmel

Schimmel in huis kan volgens het Departement Zorg een negatief effect hebben op de gezondheid. Irritatie van de slijmvliezen van de ogen en de luchtwegen en allergische reacties zijn de meest voorkomende gezondheidsproblemen die in verband worden gebracht met schimmel. Het Departement Zorg voegt eraan toe dat niet geweten is vanaf welke hoeveelheid gezondheidsklachten ontstaan.

De GGD noemt deze klachten die schimmels kunnen veroorzaken:

• keelpijn;
• niezen en hoesten;
• een verstopte neus;
• een piepende ademhaling;
• benauwdheid.

Het RIVM formuleert het voorzichtig: vocht en schimmels zijn niet per se de oorzaak van gezondheidsklachten, maar kunnen astma en andere luchtwegklachten wel verergeren. Bij mensen die allergisch zijn, treden de klachten volgens het RIVM vaker op en kunnen ze heftiger zijn.

Wie loopt meer risico?

Het gezondheidsrisico van schimmel in huis hangt volgens het Departement Zorg af van drie dingen:

• De gevoeligheid. Mensen die gevoeliger zijn voor schimmel, bijvoorbeeld door een allergie, een ademhalingsziekte of immuundeficiëntie, lopen een groter risico.
• De blootstelling. Hoe vaker je in de aangetaste ruimte komt, hoe groter het risico.
• De omvang. Hoe groter het aangetaste oppervlak, hoe groter het risico.

Daarom geldt volgens het Departement Zorg het voorzorgsprincipe: beperk elke blootstelling aan schimmel zo veel mogelijk. Ook de GGD wijst erop dat schimmels in de slaapkamer vervelender zijn voor je gezondheid dan in de badkamer, omdat je in de slaapkamer veel tijd doorbrengt. Ben je allergisch, heb je astma of een andere longziekte, dan kunnen schimmels je klachten volgens de GGD erger maken. Bespreek ze dan met je huisarts.

Gezondheidseffecten van te veel of te weinig vocht

Ook vocht zelf speelt mee. Te veel vocht kan volgens het Departement Zorg zorgen voor:

• hoesten en een piepende ademhaling;
• het uitlokken van astma-aanvallen;
• het verergeren van reumaklachten;
• meer huisstofmijt, virussen, bacteriën en schimmels.

Te weinig vocht kan volgens het Departement Zorg dan weer zorgen voor droge, tranende ogen, een prikkelende hoest, niezen, een droge keel en dorstgevoel, en meer opwaaiend stof. Het Departement Zorg noemt als richtwaarde een luchtvochtigheid tussen 40 en 60 procent van oktober tot april en tussen 30 en 70 procent van mei tot september, en een temperatuur van minstens 15 °C. Meer in een goede luchtvochtigheid in huis.

In vochtige huizen kunnen volgens de GGD ook andere oorzaken van klachten vaker voorkomen, zoals huisstofmijt. Daardoor is het soms moeilijk te zeggen welke klachten door de schimmel komen en welke door andere problemen die met de vochtige woning samenhangen.

Hoe herken je te veel vocht in huis?

Volgens het RIVM merk je te veel vocht aan een muffe of bedompte lucht, vochtplekken, loslatend behang, schimmelplekken, rottend hout en condens op ramen. Het Departement Zorg noemt vochtplekken, schimmel en te veel condens op ramen en muren als tekenen dat er te veel vocht in huis zit. Welk soort vocht het is, lees je in soorten vochtproblemen.

Wat kan je doen?

• Verwijder de schimmel. Als je schimmel ziet, is het volgens het Departement Zorg belangrijk die te verwijderen, met de nodige voorzorgsmaatregelen: zet de ramen wijd open en hou de binnendeuren dicht, draag handschoenen en een mondmasker, en vermijd javel. Verwijder ze niet zelf als je ademhalingsklachten hebt of allergisch bent voor schimmel, en ook zwangere vrouwen of kinderen doen het beter niet. Lees zwarte schimmel veilig verwijderen.
• Zorg voor verse lucht. Het Departement Zorg raadt aan elke dag voor verse lucht te zorgen, via ramen, ventilatieroosters en een ventilatiesysteem, en extra bij activiteiten die vocht veroorzaken.
• Pak de bron aan. Pak altijd de bron van het vocht aan, want anders blijft de schimmel volgens het Departement Zorg terugkomen. Het RIVM schrijft dat een bouwkundige oorzaak, zoals een lekkage of vocht uit bouwmaterialen, eerst verholpen moet worden.

Bronnen

Deze pagina steunt op de volgende openbare bronnen. De cijfers en uitspraken hierboven komen uit deze publicaties.

• Departement Zorg, Vocht en schimmel
• Departement Zorg, Weg met schimmel (infofiche, 2024)
• RIVM (Nederland), Schimmel- en vochtproblemen in woningen (2015)
• GGD Leefomgeving (Nederland), Schimmels weghalen en voorkomen