Kelder onder water: wat je eerst doet en hoe je het voorkomt

Staat je kelder onder water, dan wil je zo snel mogelijk pompen. Toch komt je veiligheid eerst, want water en elektriciteit gaan niet samen. Op deze pagina zetten we op een rij wat het Nationaal Crisiscentrum, de hulpverleningszone Oost Vlaams-Brabant en de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) aanraden, van de eerste minuten tot het voorkomen van een volgende keer.

Eerst: stroom, gas en je eigen veiligheid

Het Crisiscentrum is duidelijk: zorg dat de elektriciteit uitgeschakeld is en ga nooit een ondergelopen ruimte binnen zolang de stroom aan staat. Weet je niet hoe je de stroom uitschakelt, vraag dan hulp of laat eerst een elektricien komen voor je de kelder betreedt.

• Draag rubberen of plastic laarzen zolang er water in huis staat. Die materialen geleiden geen stroom en verkleinen zo het risico op elektrocutie, schrijft de hulpverleningszone Oost Vlaams-Brabant. Draag ook handschoenen, want het water is niet proper.
• Is de meterkast ondergelopen of nat geworden? Blijf eraf en zet de hoofdschakelaar nooit zomaar weer aan. Vocht in de kast kan kortsluiting of zelfs een vlamboog veroorzaken. Bel je elektriciteitsmaatschappij voor professionele hulp. Bij ondergelopen stopcontacten raak je niets aan, gebruik je geen elektrische toestellen en schakel je altijd eerst een elektricien in voor je de stroom weer opzet. De zone raadt sterk aan je installatie opnieuw te laten keuren.
• Ruik je gas? Bel dan meteen Fluvius op 078 35 35 34. Hebben gastoestellen onder water gestaan, sluit dan de hoofdkraan naast de gasmeter en laat ze nakijken door een installateur voor je ze opnieuw gebruikt.
• Water in je stookolietank of gastank? Neem contact op met je leverancier of een gespecialiseerde firma.

Neem foto's voor je opruimt

Maak voldoende foto's van de schade voor je begint op te ruimen. Je verzekeraar heeft die nodig voor het schadedossier. Je mag wel zelf maatregelen nemen om verdere en ergere schade te voorkomen, schrijft het Crisiscentrum. Pompen of het water wegdweilen hoort daar ook bij.

Het water uit de kelder krijgen

Hoe je het water verwijdert, hangt af van hoeveel er staat. Het Crisiscentrum noemt een dompelpomp, een waterstofzuiger of gewoon een dweil en een emmer.

Heb je de brandweer nodig, maar is er geen levensgevaar, zoals bij een ondergelopen kelder? Dan raadt de VMM aan het e-loket www.1722.be te gebruiken of 1722 te bellen. De FOD Binnenlandse Zaken activeert dat nummer tijdens storm of wateroverlast. De hulpverleningszone Oost Vlaams-Brabant werkt daarnaast met een eigen online formulier, zodat de noodnummers vrij blijven voor dringende oproepen.

Komt het water terug na het leegpompen?

Loopt de kelder opnieuw vol, zoek dan uit langs waar het water binnenkomt. Twee oorzaken liggen voor de hand.

• Rioolwater dat terugstroomt. Een hevige bui kan de riolering onder druk zetten. Volgens de VMM kan het afvalwater dan terugstromen naar toiletten, vloerputjes, inspectieputten, uitgietbakken en de aansluiting van de wasmachine. Dat gebeurt vooral als je woning aangesloten is op een lager gelegen deel van de openbare riolering, of als de huisaansluiting diep ligt, bijvoorbeeld onder de keldervloer.
• Grondwater en regenwater via muren en vloer. Een kelder staat voortdurend in contact met de vochtige bodem. Dat vocht komt volgens de technische infofiche van het Steunpunt Duurzaam Bouwen van het grondwater, maar ook van regenwater dat in de bodem dringt. Buildwise wijst erop dat grondwater dat (ook tijdelijk) boven het niveau van de keldervloer staat, in oudere gemetselde kelders bijna onvermijdelijk tot infiltraties leidt die moeilijk of zelfs niet definitief weg te werken zijn.

Meer over die tweede oorzaak lees je in grondwater in de kelder bestrijden.

Opkuisen en drogen

De hulpverleningszone Oost Vlaams-Brabant geeft deze tips voor de opkuis:

• Verwijder al het vuil en het resterende water. Werk van onder naar boven.
• Ontsmet met natriumpercarbonaat, een natuurlijk bleekmiddel, en meng nooit chemische reinigingsproducten.
• Poets met wegwerpmateriaal en was regelmatig je handen met water en zeep.
• Kan de kelder niet verlucht worden, werk dan met minstens twee personen. Eén persoon blijft buiten en controleert regelmatig of alles goed gaat.
• Verwijder vloerbekleding als dat kan, en droog ze anders zo snel mogelijk. Laat houten vloeren traag drogen, zodat ze niet barsten.
• Is er rioolwater in je waterput terechtgekomen, laat de put dan schoonmaken en het water controleren voor je hem weer gebruikt. Gebruik water uit de put nooit als drinkwater.

Zet ramen en deuren zo veel mogelijk open, zodat vocht en geuren weg kunnen. Het Crisiscentrum benadrukt dat de woning en de inboedel na het poetsen goed moeten kunnen drogen, om blijvend vocht en schimmel te voorkomen. Volgens de hulpverleningszone blijft de luchtvochtigheid zonder professionele hulp vaak te hoog, wat schimmel en gezondheidsproblemen veroorzaakt. Zij raadt aan een erkende vakman in te schakelen en daarover je verzekeraar te contacteren. Wat een bouwdroger doet, lees je in bouwdroger in de kelder.

Verzekering: melden, en pas daarna herstellen

Contacteer zo snel mogelijk je verzekeraar. De hulpverleningszone raadt aan te wachten met herstellingen tot de verzekeraar langs geweest is. Voer je toch al herstellingen uit, bewaar dan de facturen. Huur je de woning, contacteer dan je huisbaas: voor schade aan de woning zelf moet hij zijn verzekeraar inschakelen.

De dekking voor schade door een overstroming is een verplicht onderdeel van de brandverzekering, schrijft de FOD Economie. De wet bepaalt wel wat onder overstroming valt en welke schade kan worden uitgesloten. Let ook op de risicozones. Werd je woning in een officiële risicozone gebouwd, meer dan 18 maanden nadat die zone als risicozone werd aangeduid, dan is het overstromingsrisico niet gedekt. Heb je geen brandverzekering en had je op de dag van de natuurramp recht op een leefloon of een gelijkaardige uitkering, dan kan je bij het OCMW een attest vragen om een dossier in te dienen bij het gewestelijk Rampenfonds.

Welke waterschade een polis meestal wel en niet dekt, lees je in is een kelder onder water verzekerd?

Zo voorkom je een volgende keer

Rioolwater dat terugstroomt, hou je volgens de VMM tegen met terugslagkleppen. Daarnaast moeten het regenwater en het afvalwater van de woning ook afgevoerd kunnen worden wanneer de riolering onder druk staat, bij voorkeur vertraagd, met een pomp, een bufferput of een combinatie van beide. Of je één of meer terugslagkleppen nodig hebt, moet per woning onderzocht worden.

Een waterafvoer die meer dan 50 centimeter onder het straatniveau ligt, is kwetsbaar voor terugstromend rioolwater, legt de gemeente Knokke-Heist uit. Denk aan de afvoer van een wasmachine op de keldervloer, een wasbakje of een vloerputje. De gemeente zet vier oplossingen naast elkaar:

• De afvoer waterdicht afsluiten is de zekerste oplossing.
• Toestellen met een afvoer hoger zetten verkleint de kans op problemen, maar sluit terugstromend rioolwater niet volledig uit.
• Een terugslagklep werkt zonder elektriciteit en is goedkoper dan een pomp. Bij langdurige regen en een hoge waterstand in de riolering kan je eigen afvalwater wel tijdelijk niet weg, en de klep moet regelmatig nagekeken worden om verstoppingen te voorkomen.
• Een pomp met terugslagbeveiliging is de krachtigste bescherming en werkt ook bij langdurige regen. Bij stroomuitval valt de pomp wel stil, de installatie is duurder dan een terugslagklep en ze vraagt regelmatig onderhoud.

Heb je een regenwaterput, een infiltratieput of een infiltratiesleuf, voorzie dan ook de overloop daarvan van een terugslagklep.

Woon je in een overstromingsgevoelig gebied, dan raadt de hulpverleningszone Oost Vlaams-Brabant ook aan om elektrische toestellen, waardevolle voorwerpen, belangrijke papieren en chemische producten op een veilige hoogte te zetten, waterdichte schotten te voorzien voor deuren, vensters en garagepoorten, en op tijd zandzakjes te halen bij de gemeentediensten. De brandweer levert die niet preventief.

Dringt regenwater langs de keldermuren naar binnen, dan beschrijft Buildwise twee aanpakken. Van buitenaf wordt de grond tegen de muren weggenomen en komt er een vochtmembraan tegen het metselwerk, een verticale drainering en een collector onderaan de bouwput. Langs binnen, als dat van buitenaf niet kan, worden holtes en scheuren eerst geïnjecteerd en volgt daarna een waterdichte bepleistering over alle betrokken vloeren en muren. Bij hardnekkige infiltraties kan een interne omtrekgoot het water via een zinkput en eventueel een dompelpomp naar de riolering afvoeren. Meer lees je in kelder waterdicht maken, kelderdrainage en kostprijs kelderdichting.

Bronnen

Deze pagina steunt op de volgende openbare bronnen. De cijfers en uitspraken hierboven komen uit deze publicaties.

• Nationaal Crisiscentrum, Veelgestelde vragen over overstromingen
• Hulpverleningszone Oost Vlaams-Brabant, Wateroverlast
• Vlaamse Milieumaatschappij, Overstromingen
• Vlaamse Milieumaatschappij, Fiche wateroverlast door overdruk op de riolering (2015)
• Gemeente Knokke-Heist, Hoe vermijd je wateroverlast in je kelder? (2026)
• FOD Economie, Natuurrampen: overstromingen
• Technische infofiche Vocht in (kruip)kelders (Steunpunt Duurzaam Bouwen, 2021)
• Buildwise (WTCB), Renovatie van kelders, WTCB-Dossiers 2009/2.18