Saneerpleister tegen vocht: wat het doet en wat niet

Wat is saneerpleister?

Het Steunpunt omschrijft saneerpleister, ook zoutbergende pleister genoemd, als een vocht- en dampdoorlatende pleister die vochtbestendig is en een poriënstructuur heeft waarin zout opgeslagen kan worden. De zouten kristalliseren dus in de saneerpleister.

Buildwise beschrijft saneerpleisters in zijn artikel over kelderrenovatie als pleisters met een erg poreuze en open structuur. Ze zijn niet bedoeld om vocht of zouten te blokkeren, maar om het verdampingsfront in de bepleistering vast te leggen. Zo moet het oppervlak droog en vrij van uitbloeiingen blijven. Buildwise waarschuwt dat je een saneerpleister niet mag verwarren met een waterdichte bepleistering. Voor het gebruik van minerale saneerpleisters verwijst de restauratiegids van Buildwise naar de richtlijnen van de WTA (Merkblatt Sanierputzsysteme, definitieve versie van juli 1992, met een aanvulling).

Saneerpleister houdt geen vocht tegen

Omdat saneerpleister vocht niet tegenhoudt, pak je eerst de oorzaak van het vocht aan. Bij zoutbelast metselwerk beschrijft Buildwise een vocht- en zoutbestendige bescherming, zoals een saneerpleister, als een stap na een doeltreffende aanpak van het opstijgende grondvocht. Bij een actief vochtprobleem moet volgens Buildwise eerst de vochtoorzaak weg: bij opstijgend vocht met een injectie of een membraan, bij zijdelingse infiltratie via de muurvoeten met een verticale barrière, en bij lekken in leidingen of infiltraties via het dak of het schrijnwerk met een herstelling. Lees meer in opstijgend vocht en injecteren of onderkappen.

Wanneer noemen de bronnen saneerpleister?

• Na een behandeling tegen opstijgend grondvocht, bij veel hygroscopische zouten. Bij een hoge concentratie hygroscopische zouten drogen de muren volgens Buildwise niet volledig uit, zelfs niet als het opstijgende grondvocht doeltreffend bestreden is. Daarom wordt dan vaak een bescherming voorzien die vochtbestendig is en de zoutmigratie blokkeert. De restauratiegids van Buildwise (2003) noemt minerale saneerpleisters als een van de mogelijkheden, naast noppenplaten, een voorzetwand op een vocht- en zoutbestendige bevestiging, een nieuwe muur vóór het zoutbelaste metselwerk en waterdichte bekledingen.
• In oude kelders. In zijn artikel over de renovatie van kelders, dat over oudere gebouwen uit metselwerk gaat, noemt Buildwise een saneerpleister als een van de manieren om keldermuren in contact met de grond langs binnen te behandelen. Saneerpleisters worden volgens Buildwise vooral toegepast in geklasseerde gebouwen.
• In een kelder met een groot zoutprobleem. Voor bestaande kelders die geen deel uitmaken van het beschermd volume schrijft het Steunpunt dat je een saneerpleister aan de binnenzijde van de muren kan overwegen als zoutkristallisatie echt een groot probleem is. Ventileren blijft daar volgens het Steunpunt de belangrijkste en minimaal noodzakelijke ingreep.

Ook voor gevels noemt Buildwise in zijn gids over gevelafwerking pleisters met een open textuur, die het uitdrogen van de muur bevorderen. Ze worden volgens Buildwise vaak toegepast bij vochtproblemen en als het niet mogelijk is te wachten tot de ondergrond voldoende droog is.

Beperkingen van saneerpleister

• Beperkte levensduur. Volgens het Steunpunt heeft saneerpleister doorgaans een levensduur van 5 tot 15 jaar, waarna je hem moet vervangen. Ook Buildwise schrijft dat de doeltreffendheid van saneerpleisters per definitie beperkt is in de tijd.
• Afwerking. Je mag de pleister volgens het Steunpunt niet dampdicht afwerken. Buildwise gaat in zijn artikel over kelders verder: saneerpleisters mogen niet bedekt worden met een afwerking.
• Hygroscopische zouten. Hier verschillen de Buildwise-publicaties. De restauratiegids uit 2003 noemt minerale saneerpleisters bij de beschermingen voor muren met veel hygroscopische zouten. Het latere artikel over kelderrenovatie (verschenen in 2010) schrijft dat het gebruik ervan afgeraden is in aanwezigheid van hygroscopische zouten.
• Slechte ondergrond. Voor gevelpleisters waarschuwt Buildwise dat als de ondergrond in slechte staat verkeert of veel oplosbare zouten bevat, mogelijk geen enkel pleistersysteem een bevredigend resultaat oplevert.

Het kan volgens Buildwise nuttig zijn de aard en de geschatte concentratie van de zouten te laten bepalen, bijvoorbeeld met indicatiestrookjes. Is hun aanwezigheid bevestigd, dan raadt Buildwise aan met een carbidemeting, en niet met een elektronische vochtmeter, te controleren of er ook nog een actief vochtprobleem is. Meer over zouten op de muur lees je in zoutuitslag en salpeter op de muur.

Saneerpleister of waterdichte bepleistering?

Een waterdichte bepleistering werkt volgens Buildwise anders: ze verhindert het vochttransport. Zo'n bepleistering kan opgebouwd zijn met een mineraal bindmiddel, zoals hydrofobe cementtypes, of met een organisch bindmiddel, zoals epoxyharsen. Ze vraagt een ondergrond in goede staat voor een goede hechting en duurzaamheid. Toch kan volgens Buildwise het risico op zoutkristallisatie tussen de bepleistering en het metselwerk nooit uitgesloten worden, en kan ook het loskomen van de bepleistering niet vermeden worden.

Het Steunpunt raadt in kelders buiten het beschermd volume een damplichte laag, zoals een cementering of een waterdichte coating, af: zo'n laag vermindert de uitdroging van de muren, waardoor het vocht hogerop voor problemen kan zorgen als er geen horizontaal vochtmembraan is.

Alternatieven bij zoutschade

In aanwezigheid van hygroscopische zouten raadt Buildwise aan de binnenafwerking te ontkoppelen van de ondergrond, bijvoorbeeld met een voorzetwand op regelwerk of nieuw pleister op een kunststof noppenmembraan. In zijn artikel over kelders noemt Buildwise een niet-capillaire ontdubbeling die ongevoelig is voor zouten, zoals mechanisch bevestigde noppenfolies, de beste oplossing bij zouten in de kelder. Behandelingen die zouten uit de muur halen, zoals elektroforese of ontzoutingscompressen, bestaan volgens Buildwise wel, maar ze zijn erg duur.

Over de zouten heen schilderen raadt Buildwise af: het zout blijft werken en de vochtvlek komt vroeg of laat terug. Lees ook pleisteren op een vochtige muur en een vochtige muur bekleden.

Wat kost saneerpleister?

De bronnen op deze pagina noemen geen prijs voor saneerpleister. Vraag daarom een offerte op maat, en reken ook de kosten voor de aanpak van de vochtoorzaak mee. Wat een behandeling tegen opstijgend vocht kost, lees je in de kostprijs van muren injecteren en de kostprijs van muren onderkappen.

Bronnen

Deze pagina steunt op de volgende openbare bronnen. De cijfers en uitspraken hierboven komen uit deze publicaties.

• Technische infofiche Vocht in (kruip)kelders (Steunpunt Duurzaam Bouwen, 2021)
• Buildwise (WTCB), Renovatie van kelders, WTCB-Dossiers 2009/2.18 (verschenen in 2010)
• Buildwise (WTCB), Gids voor de restauratie van metselwerk, deel 2: opstijgend grondvocht en zouten (2003)
• Buildwise (WTCB), Gids voor de restauratie van metselwerk, deel 5: gevelafwerking en gevelbescherming (2008)
• Buildwise, Hoe kan men schade door hygroscopische zouten aan een binnenbepleistering het best aanpakken?
• Buildwise, Mag men muren die door injectie beschermd werden onmiddellijk bepleisteren?
• WTCB, Digest nr. 13: Injectie van metselwerk tegen opstijgend vocht (2016)