Schimmel in de keuken: waar hij ontstaat, hoe je hem weghaalt en voorkomt

In een keuken komt bij het koken en afwassen waterdamp vrij, en bij het koken volgens het Nederlandse RIVM juist veel vocht. Zonder goede afvoer kan dat vocht neerslaan op koude plekken, waar schimmel een kans krijgt. Op deze pagina lees je waar schimmel in de keuken vandaan komt, hoe je hem veilig weghaalt en hoe je voorkomt dat hij terugkomt, met informatie van het Departement Zorg, de Vlaamse brochure Gezond ventileren en verluchten, het Nederlandse RIVM en de Nederlandse GGD.

Waar komt schimmel in de keuken vandaan?

Het Nederlandse RIVM noemt twee groepen oorzaken van schimmel- en vochtproblemen: bouwtechnische oorzaken, zoals optrekkend vocht, condensatie op niet-geïsoleerde buitenmuren of ramen met enkel glas, regendoorslag en lekkages, en bewonersgedrag, omdat er onder meer bij koken, afwassen en schoonmaken waterdamp vrijkomt. Het Departement Zorg noemt koken zonder goede dampkap als een van de activiteiten waarbij je extra moet ventileren.

Vochtplekken, schimmel of te veel condens op ramen en muren zijn volgens het Departement Zorg tekenen dat er te veel vocht in huis zit. Mogelijke bouwtechnische oorzaken zijn volgens het Departement Zorg opstijgend grondvocht, koudebruggen, lekken in bijvoorbeeld een dakgoot of een leiding, en vocht dat door de muur of het plafond insijpelt.

Schimmel achter de keukenkast

Achter kasten kan de lucht slecht circuleren. Het Departement Zorg raadt aan kasten, zetels en andere meubels niet helemaal tegen de muur te zetten, zodat de lucht kan circuleren, en de spleten onder de binnendeuren niet dicht te stoppen. Zit er schimmel op kastpanelen, verlucht dan de ruimte en bescherm jezelf, net zoals bij een glad oppervlak (lees hieronder bij Schimmel veilig weghalen), en maak de panelen schoon met een vochtige doek. Zit de schimmel diep in het materiaal, verwijder dan volgens het Departement Zorg de aangetaste delen, zoals sterk beschimmelde of opgezwollen spaanplaat.

Schimmel veilig weghalen

Verwijder de schimmel niet zelf als je ademhalingsklachten hebt of allergisch bent voor schimmel, schrijft het Departement Zorg. Zwangere vrouwen of kinderen verwijderen ook beter geen schimmel. Voor gladde oppervlakken, zoals tegels, keramiek, glas, metaal en tegelvoegen, geeft het Departement Zorg in de infofiche Weg met schimmel deze stappen:

1. Verlucht en hou binnendeuren dicht. Zet de ramen wijd open tijdens het werk en hou de binnendeuren dicht, zodat er geen schimmeldeeltjes in andere kamers komen.
2. Haal spullen weg. Haal bij grotere schimmelproblemen eerst de materialen zonder schimmel uit de ruimte. Wat blijft staan, maak je nadien schoon met een vochtige doek.
3. Bescherm jezelf. Draag handschoenen, een mondmasker en bij grotere schimmelproblemen ook beschermende kledij die je nadien kan weggooien.
4. Was de schimmel weg met allesreiniger in water. Gebruik een vochtige doek of spons. Is de schimmel moeilijk te verwijderen, maak het oppervlak dan nat en gebruik een harde, natte borstel.
5. Spoel af met water.
6. Veeg het oppervlak droog.

Vermijd javel: dat is volgens het Departement Zorg ongezond, slecht voor het milieu en gevaarlijk als je het met andere producten mengt. Ook de Nederlandse GGD raadt aan nooit verschillende schoonmaakmiddelen, zoals soda, bleek of chloor, door elkaar te mengen, omdat er dan schadelijke gassen kunnen ontstaan.

Voegen en kit

Op tegelvoegen volg je de stappen voor gladde oppervlakken hierboven. Ook bij een oppervlak dat niet glad is, zoals siliconenvoegen of een gepleisterde of geverfde muur, verlucht je volgens het Departement Zorg de ruimte en bescherm je jezelf, net zoals bij een glad oppervlak, en soms moet je eerst het materiaal zonder schimmel weghalen. Aangetaste siliconenvoegen vervang je. Zit de schimmel op hout, kit of gips, dan zit hij volgens de Nederlandse GGD vaak helemaal in het materiaal en moet je het beschimmelde materiaal weghalen. Op gepleisterde of geverfde muren verwijder je de schimmel volgens het Departement Zorg met een allesreiniger; zit de schimmel diep in het pleisterwerk, verwijder dan best het pleisterwerk. Breng pas opnieuw verf, pleister of behang aan als het vochtprobleem aangepakt is en de muur droog is.

Komt de schimmel terug?

Bij ernstige verontreiniging moet je de schoonmaak volgens het Departement Zorg soms een of meerdere keren herhalen, met telkens enkele dagen ertussen. Zolang het materiaal niet droog is, kan de schimmel blijven terugkeren. Krijg je de schimmel zelf niet weg, schakel dan professionele hulp in. Pak altijd de bron van het vocht aan, anders blijft de schimmel volgens het Departement Zorg terugkomen.

Schimmel in de keuken voorkomen

• Kook met een deksel en gebruik je dampkap. Zo voorkom je volgens het Departement Zorg dat er extra vocht vrijkomt. De Vlaamse brochure raadt aan de dampkap na het koken nog een kwartier te laten aanstaan.
• Zorg elke dag voor verse lucht. Via ramen, ventilatieroosters of een ventilatiesysteem, en extra bij koken zonder goede dampkap en schoonmaken, volgens het Departement Zorg. Lees ook een vochtige keuken ventileren.
• Let op temperatuur en luchtvochtigheid. Hou de temperatuur volgens het Departement Zorg boven 15 °C en de relatieve luchtvochtigheid tussen 40 en 60 procent in de winter en tussen 30 en 70 procent in de zomer. Is de luchtvochtigheid regelmatig te hoog, zorg dan voor extra afvoer van de vochtige lucht of verhoog de temperatuur.
• Herstel bouwtechnische problemen. Los problemen zoals een lek of een koudebrug volgens het Departement Zorg zo snel mogelijk op, met het advies of de hulp van een vakman als dat nodig is.

Zit de schimmel niet in de keuken maar in de kelder, lees dan schimmels in de kelder. Meer over schimmel op andere plaatsen lees je in zwarte schimmel bestrijden in huis.

Bronnen

Deze pagina steunt op de volgende openbare bronnen. De cijfers, uitspraken en prijzen hierboven komen uit deze publicaties.

• Departement Zorg, Weg met schimmel (infofiche, 2024)
• Departement Zorg, Schimmel, niet in mijn huis (infofiche, 2024)
• Departement Zorg, Vocht en schimmel
• Departement Leefmilieu, Natuur en Energie, Gezond ventileren en verluchten (2014)
• RIVM (Nederland), Schimmel- en vochtproblemen in woningen (2015)
• GGD Leefomgeving (Nederland), Schimmels weghalen en voorkomen