Last van vochtproblemen in de winter? Lees in dit artikel wat je kan doen

Veelvoorkomende vochtproblemen in de winter

De winterperiode is voor veel huiseigenaren een uitdaging. Vocht op de ramen, schimmel in de muur, het huis is slecht warm te krijgen, hoge stookkosten. Hoe kan dat toch en hoe kan je het beste vochtproblemen in de winter oplossen?

Vocht op de ramen: onschuldig of een waarschuwing?

Veel mensen kennen het probleem van vochtige ruiten: ondanks dubbele beglazing vind je elke ochtend weer vocht op de ramen. Dat tast het voegwerk en/of de siliconenkit bij het glas aan en kan hier zelfs voor schimmel zorgen. Het vocht op de ramen ontstaat door onze eigen aanwezigheid en activiteit in de woning.

Een gezin produceert wel tot 10 liter vocht op een dag. In de nacht verliezen we het meeste vocht, wat bij slechte ventilatie nergens heen kan. Dit vinden we dan terug op de koude ramen. Maar ook bij het koken en geen gebruik van afzuiging zul je sneller beslagen ramen zien.

Schimmel door een vochtig huis: hoe het zich verspreidt

Naast vocht op de ramen klagen ook veel mensen ‘s winters over schimmel op de muren, in de kelder of op zolder. Als het huis vochtig is gedurende herfst of winter, zullen vochtproblemen zoals schimmels sterker tot uiting komen. Deze gedijen enkel in vochtige omgevingen: woningen en ruimtes met een hoge luchtvochtigheid en vochtige muren, bijvoorbeeld als gevolg van opstijgend vocht.

Slecht geventileerde badkamers en koude vochtige ruimtes zijn hier gevoelig voor. Schimmel is een groot gezondheidsrisico en tast de staat van je woning aan: dat wil je dus voorkomen.

Wat te doen tegen vochtproblemen in huis

Merk je in een winterse periode een grote toename in vochtsymptomen zoals hoger beschreven? Dan heb je een paar opties:

1. Betere isolatie
2. Extra verwarmen
3. Opstijgend vocht aanpakken
4. Extra ventilatie installeren

Isolatie, hoezo?

In oude woningen is slechte isolatie vaak een oorzaak van vochtproblemen. Waarom? Op koude muren kan vocht gemakkelijk condenseren en hierdoor stijgt de luchtvochtigheid, zien schimmels een kans en is het behang of schilderwerk aangetast.

Ook in nieuwbouwwoningen zijn vochtproblemen in de winter een veelvoorkomend probleem. In de winter willen we de kou liever buiten houden: daarom sluit je best je ramen en deuren en zorg je voor een goede mechanische ventilatie (zoals een centraal ventilatiesysteem of ingebouwde ventilatieroosters).

Minder vocht in huis tijdens de winter

Door het huis regelmatig te ventileren en goed te verwarmen

Waarom ventileren in de winter beter kort en krachtig gebeurt

Veel mensen durven 's winters niet te ventileren uit vrees voor warmteverlies. Nochtans is de manier waarop je verlucht bepalend, niet de temperatuur buiten. Een raam de hele dag op een kier laten staan koelt de muren rond het raam langdurig af zonder de ruimte echt te verversen. Zet in plaats daarvan twee tegenover elkaar liggende ramen vijf tot tien minuten wijd open. Die dwarstocht vervangt de vochtige binnenlucht in enkele minuten door verse, drogere buitenlucht, terwijl de muren en meubels hun warmte grotendeels vasthouden. Zo voorkom je ook condens aan de buitenkant van het raam, die vaak ontstaat door een te hoge luchtvochtigheid binnenshuis.

Doe dit een paar keer per dag, en zeker na het douchen, koken en drogen van was. Waar mechanische ventilatie aanwezig is, laat je die continu draaien: uitschakelen om energie te sparen laat vocht net opstapelen. Een bijkomend voordeel is comfort: vochtige lucht voelt kouder aan dan droge lucht, waardoor mensen in een klam huis de verwarming hoger draaien. Door het vocht af te voeren voelt dezelfde temperatuur warmer aan en zakken je stookkosten. Meer over de juiste systemen lees je bij ventilatie tegen vocht en natuurlijke ventilatie in huis creëren.

Koude muren en koudebruggen: waarom schimmel juist in de winter opduikt

Naast condens op de ramen zie je 's winters vaak zwarte vlekken verschijnen op een specifieke plek: een buitenhoek, achter een kast tegen een buitenmuur, of langs een betonnen lat- of vensterlei. Dat is meestal geen optrekkend of doorslaand vocht, maar condensatie op een koude plek. Op zo'n koudebrug is de oppervlaktetemperatuur van de muur lager dan de rest van de ruimte. De warme, vochtige binnenlucht slaat daar neer, en bij aanhoudende vochtigheid krijgt schimmel er vrij spel.

• Schuif kasten en zetels een paar centimeter van de buitenmuur zodat lucht erlangs kan circuleren.
• Houd de ruimte gelijkmatig warm: een kamer die de hele dag koud staat en 's avonds kort wordt opgestookt, koelt te sterk af en vergroot het risico.
• Combineer verwarmen met ventileren, zeker na een spouwmuurisolatie, waar het vochtevenwicht verandert.

Een gerichte diagnose bepaalt of het om een isolatiegebrek of om een ventilatieprobleem gaat. Verdiep je in schimmel op koude muren en koudebruggen en vochtproblemen na spouwmuurisolatie.

De luchtvochtigheid in de gaten houden tijdens het stookseizoen

Een goedkope hygrometer geeft je meteen inzicht in wat er in huis gebeurt. Een relatieve luchtvochtigheid tussen ongeveer 40 en 60 procent is gezond en houdt condens en schimmel weg. Zit je er structureel boven, dan produceert je huishouden meer vocht dan de ventilatie afvoert en is er werk aan de winkel. Merk wel op dat het in het stookseizoen ook de andere kant op kan gaan: koude buitenlucht bevat weinig vocht, en zodra je die binnen opwarmt daalt de relatieve luchtvochtigheid, soms tot onder de 40 procent. Dan gaat het niet meer om vochtbestrijding maar om te droge lucht.

Hang de meter niet vlak bij een raam of radiator, want daar meet je een vertekend beeld. Meet op ooghoogte, midden in een leefruimte, en vergelijk enkele dagen na elkaar. Blijft de waarde 's ochtends hoog en zie je telkens condens op de ruiten, dan is dat een betrouwbaar signaal dat de ventilatie tekortschiet. Praktische hulp vind je bij luchtvochtigheid in huis meten en, als de waarden te hoog zijn, bij luchtvochtigheid verlagen.