Vocht in de muur door een lek: herkennen, opsporen en laten drogen

Hoe herken je een lek?

Sommige lekken vind je volgens De Watergroep makkelijk zelf, zoals een slecht werkende vlotter in het toilet of een kraan die niet goed afsluit. Lekken in de grond zijn nauwelijks waarneembaar, en als een lek zichtbaar wordt, was er meestal al lang waterverlies. Behalve bij grote buisbreuken leid je een lek volgens De Watergroep meestal af uit andere signalen:

• verminderde waterdruk;
• natte plekken op muren of plafond;
• een fors gestegen waterfactuur.

Assuralia, de beroepsvereniging van verzekeraars, schrijft dat de meeste schadeaangiften bij brandverzekeringen over waterschade gaan, en dat je een lek soms pas ontdekt wanneer er al erg veel schade is.

Lek of een ander vochtprobleem?

Niet elke natte plek komt van een leiding. Woningpas beschrijft per soort vocht waar het meestal opduikt:

• Insijpelend vocht geeft onder meer kringvormige vlekken of verkleuring van de bepleistering. Insijpeling via daken zie je meestal aan de plafonds, via ramen op de vensterbanken. Tussen twee verdiepingen kan het ook om kapotte leidingen gaan, die je dan zo snel mogelijk moet vervangen.
• Opstijgend vocht geeft een vochtige muurvoet tot maximaal ongeveer 1,20 meter hoogte, witachtige zouten op de muren, en vochtschade die zich bij de meeste muren voordoet, zowel binnen- als buitenmuren. Het komt vaker voor bij oude gebouwen.
• Oppervlaktecondensatie komt vooral voor op de binnenzijde van buitenmuren op het noorden en het oosten, en in koude ruimtes of ruimtes met veel vocht, zoals badkamers en keukens.

Twijfel je, laat dan eerst de oorzaak vaststellen. Lees soorten vochtproblemen en vochtonderzoek laten uitvoeren.

Een lek opsporen met de watermeter

De Watergroep en Farys raden drie stappen aan.

1. Volg je verbruik op. Vergelijk je jaarverbruik met het gemiddelde in Vlaanderen, of noteer elke maand je meterstand. Ligt je verbruik een stuk hoger dan gemiddeld of stijgt het plots, dan is er misschien ergens een lek.
2. Controleer de meterstand. Noteer de stand vlak voor een periode zonder waterverbruik, bijvoorbeeld voor je gaat slapen. Gebruik even geen toestellen die water verbruiken, zoals de vaatwas of een waterverzachter, en spoel het toilet op kraanwater niet door. Kijk 's ochtends opnieuw, vooral naar de cijfers na de komma. Een verschil wijst op een lek. Grotere lekken merk je volgens Farys op als de cijfers bewegen terwijl je nergens water verbruikt.
3. Spoor het lek op of haal er een vakman bij. Een lekkend toilet suist meestal; je kan het opsporen door een stukje toiletpapier onder de rand te hangen. Een kraan die niet goed afsluit, blijft druppelen. Vind je het lek niet, haal er dan volgens Farys zo snel mogelijk een sanitair installateur of lekdetectiebedrijf bij.

Als meest voorkomende oorzaken van waterverlies noemt De Watergroep een doorlopend of lekkend toilet, een defect veiligheidsventiel van een boiler of doorstromer, een defecte waterontharder, een defect bijvulsysteem van de regenput en een ondergronds lek in de leidingen. Kan het lek niet meteen hersteld worden, koppel dan het defecte deel af of draai de hoofdkraan dicht wanneer je geen water nodig hebt.

Een verborgen lek en je waterfactuur

Een lek kan je waterfactuur flink doen stijgen. De Watergroep beschrijft wanneer je bij een verborgen lek onder bepaalde voorwaarden een tegemoetkoming kan aanvragen voor het verhoogde verbruik:

• Wel een verborgen oorzaak: onder meer lekken in ondergrondse leidingen, in leidingen die in de vloer zijn ingewerkt, in ontoegankelijke kruipruimtes of in een meterput.
• Geen verborgen oorzaak: onder meer een kraan die niet afsluit, een lekkend toilet, een kelder die blijft onderlopen of een lek dat door iemand anders veroorzaakt is.
• Eerst herstellen: het lek moet hersteld zijn voor je de aanvraag doet. Facturen van loodgieters of een kassaticket van een doe-het-zelfzaak worden als herstellingsbewijs aanvaard, offertes en ramingen niet. Neem zo veel mogelijk foto's en vraag de loodgieter een factuur en een verslag.

De Watergroep verwacht ook dat je handelt als een voorzichtig en redelijk persoon: onder meer je watermeter regelmatig controleren, je binneninstallatie in goede staat houden en lekken meteen laten herstellen. Dit zijn de regels zoals De Watergroep ze uitlegt. Heb je een ander drinkwaterbedrijf, vraag dan daar na wat geldt.

Wat doet de brandverzekering?

Waterschade is volgens Wikifin geen verplichte dekking van de woonverzekering, maar veel contracten bevatten ze toch. Kijk dus in je eigen polis. Verder zeggen Assuralia en Wikifin:

• Is waterschade gedekt, dan vergoedt de verzekeraar volgens Assuralia de gevolgschade van een gebroken leiding, bijvoorbeeld beschadigd parket, maar niet de gebroken leiding zelf. Volgens Wikifin wordt de herstelling van de gesprongen leiding zelf niet altijd vergoed: kijk na wat je polis daarover zegt.
• Je moet alle redelijke maatregelen nemen om de schade te beperken. De kosten voor ingrepen die nodig zijn om ergere dreigende schade te vermijden, zijn volgens Assuralia gedekt.
• Meld de schade zo snel mogelijk aan je verzekeraar en maak bij waterschade voldoende foto's die tonen waar, wat en hoeveel schade er is.
• Veroorzaakt een breuk in een van jouw leidingen een lek in een gemene muur, dan beschermt de waarborg "verhaal van derden" je volgens Assuralia als je aansprakelijk bent. Die dekt enkel de materiële schade.

Meer in verzekering bij vochtschade.

Na het herstel: de muur laten drogen

Is het lek hersteld, dan is de muur nog niet droog. Buildwise schrijft in zijn restauratiegids, over muren die na een behandeling tegen opstijgend vocht moeten drogen, dat vochtig metselwerk veel water bevat. Een muur van 0,40 meter dik met gemiddeld 10 massaprocent vocht over een hoogte van 1 meter bevat ongeveer 70 liter water per strekkende meter. Die verdamping duurt volgens Buildwise verscheidene maanden bij gunstige omstandigheden, en soms jaren bij zeer dikke muren die moeilijk drogen. Om het drogen te versnellen raadt Buildwise een voldoende en permanente ventilatie aan, met een minimale verwarming tijdens koude periodes.

Breng een nieuwe afwerking pas aan als de muur voldoende droog is. Voor een binnenafwerking na een behandeling tegen opstijgend vocht noemt Buildwise meestal 3 tot 5 massaprocent vocht als toelaatbare bovengrens, afhankelijk van de ondergrond en de afwerking. Een elektrische vochtmeter geeft volgens Buildwise maar een indicatieve waarde op een relatieve schaal, niet het werkelijke vochtgehalte, en Buildwise raadt zulke toestellen af om het drogen te controleren. Lees ook een vochtmeter kopen, de carbuurtest en, voor een natte vloer, vocht meten in een betonvloer.

Lekken voorkomen

• Leidingen bereikbaar houden. Zorg er volgens Woningpas voor dat leidingen toegankelijk zijn voor herstellingen. Lekken leidingen die in de vloer zijn ingebouwd, dan moet de vloer opengebroken worden; daarom bestaan er extra sterke doorvoerbuizen.
• Vorst. Waterleidingen die niet afgetapt werden en bevriezen, kunnen volgens Assuralia springen en grote lekken veroorzaken als het dooit. De Watergroep raadt aan de buitenkranen bij vorst preventief af te sluiten.
• Dakgoten en afvoer. Controleer en onderhoud volgens Assuralia geregeld je dakgoot en andere afvoersystemen, en kijk na stormweer of het dak nog intact is, ook aan de onderkant op zolder.
• Afwezigheid. Ben je lang weg of staat het pand leeg, draai dan volgens De Watergroep de hoofdkraan dicht.

Bronnen

Deze pagina steunt op de volgende openbare bronnen. De cijfers en uitspraken hierboven komen uit deze publicaties.

• Woningpas Vlaanderen, Een vochtvrije woning: algemene informatie
• Woningpas Vlaanderen, Vermijden van insijpelend vocht
• Woningpas Vlaanderen, Vermijden van opstijgend vocht
• Woningpas Vlaanderen, Vermijden van condenserend vocht
• De Watergroep, Lekken opsporen en voorkomen
• Farys, Spoor lekken op (folder, 2019)
• Assuralia, De brandverzekering (brochure, 2024)
• Wikifin, Wat dekt een woonverzekering?
• Wikifin, Voornaamste uitsluitingen in woningverzekeringen
• Wikifin, Woonverzekering: wat moet je doen bij schade?
• Buildwise (WTCB), Gids voor de restauratie van metselwerk, deel 2: opstijgend grondvocht en zouten (2003)