Carbuurtest: hoe werkt de carbidemeting van vocht in muren en vloeren?

Hoe werkt de carbidemeting?

Buildwise beschrijft de methode in procedure 55 van de Gids voor de restauratie van metselwerk:

1. In de meetzone wordt aan het oppervlak of in de diepte een monster van het materiaal genomen, van 5 tot 20 gram. De massa wordt bepaald door weging.
2. Het monster gaat in een geijkt recipiënt met een manometer, samen met stalen kogels en een glazen capsule met calciumcarbide.
3. Het recipiënt wordt hermetisch gesloten en geschud, zodat de capsule breekt en het monster zich met het calciumcarbidepoeder vermengt.
4. Het vocht in het monster reageert met het calciumcarbide en vormt acetyleengas. De druk stijgt.
5. De maximumdruk wordt op de manometer afgelezen en met een omrekentabel die bij het toestel geleverd wordt, rekening houdend met de massa van het monster, omgerekend naar het vochtgehalte in massaprocent.

Hoe nauwkeurig is de carbuurtest?

De meting is volgens Buildwise vrij snel, de resultaten zijn meteen ter plaatse beschikbaar, de methode is eenvoudig en de resultaten zijn tamelijk nauwkeurig als de meting zorgvuldig gebeurt. Een Buildwise-digest over injecties noemt de carbidefles nauwkeuriger dan een elektrische vochtmeter, maar moeilijker te gebruiken.

Er zijn wel beperkingen, schrijft Buildwise:

• Vocht is niet gelijkmatig verdeeld in metselwerk. Zelfs binnen eenzelfde zone kunnen de meetwaarden beduidend verschillen, afhankelijk van de porositeit van mortel, baksteen of natuursteen en van de diepte waarop het monster genomen wordt.
• Ook de bemonstering speelt mee. Bij boren kan door de opwarming van de boorkop een klein deel van het vocht verdampen. Met hamer en beitel warmt het materiaal niet op, maar is het monster grover, zodat de reactie moeilijker verloopt. In beide gevallen geeft de meting eerder een kleine onderschatting.
• De methode is in beperkte mate destructief, omdat er materiaal uit de muur of vloer gehaald moet worden.

Carbidefles of elektrische vochtmeter?

Elektrische vochtmeters meten de weerstand of de capaciteit van het materiaal. Ze zijn volgens Buildwise eenvoudig, snel en niet-destructief, en daardoor handig om op korte tijd veel metingen te doen. Maar de afgelezen waarde is een indicatieve waarde op een relatieve schaal en geeft niet het werkelijke vochtgehalte. Zouten die aan het verdampingsoppervlak geconcentreerd zitten, geven bovendien hoge meetwaarden, zelfs bij droog metselwerk. Wil je het vochtgehalte nauwkeurig kennen, dan moet je volgens Buildwise monsters wegen voor en na droging, of meten met de carbidefles.

Bevestigen detectiestrookjes hygroscopische zouten in een binnenpleister, dan moet je volgens Buildwise via een carbidemeting, en geen elektronische vochtmeting, nagaan of er ook een actief vochtprobleem is. Meer over elektrische meters lees je in een vochtmeter kopen.

Wanneer gebruik je een carbuurtest?

• Vooronderzoek bij opstijgend vocht. Buildwise noemt de carbidefles een methode die vaak gebruikt wordt tijdens het vooronderzoek naar opstijgend grondvocht, en als controlemeting na een behandeling. Door voor en na de ingreep op dezelfde manier te meten, kan je het droogproces opvolgen.
• Een dekvloer voor een elastische vloerbekleding. Voor een elastische vloerbekleding is een betrouwbare vochtmeting van de dekvloer volgens Buildwise van fundamenteel belang, omdat een te vochtige ondergrond altijd schade aan de vloerbekleding geeft. Een elektrische vochtmeter kan een indicatie geven, maar daarna zijn een of meer metingen met de carbidefles onontbeerlijk, bijvoorbeeld op de plaats met de hoogste aflezing, in de hoeken van slecht geventileerde ruimtes of bij een gevel die sterk aan regen blootstaat.
• Gietdekvloeren op basis van calciumsulfaat. Het met de carbidefles gemeten restvochtgehalte moet volgens Buildwise onder bepaalde drempelwaarden gezakt zijn voor de vloer afgewerkt mag worden. Die grenswaarden verschillen naargelang het afwerkingsmateriaal.

Hoe lees je het resultaat bij opstijgend vocht?

Er bestaat volgens Buildwise nagenoeg geen informatie over aanvaardbare vochtgehaltes in metselwerk. Voor een eerste benadering, en bij gebrek aan andere gegevens, geeft de Gids voor de restauratie van metselwerk deze richtwaarden uit de praktijk, voor de meest voorkomende materialen met een gemiddelde porositeit:

Vochtproblemen in oude gebouwen hebben volgens Buildwise meestal meer dan één oorzaak. Een meting alleen volstaat dus niet: het vooronderzoek combineert visuele waarnemingen met metingen. Meer in opstijgend vocht en een vochtonderzoek laten uitvoeren.

Bronnen

Deze pagina steunt op de volgende openbare bronnen. De cijfers en uitspraken hierboven komen uit deze publicaties.

• WTCB (Buildwise), Gids voor de restauratie van metselwerk, deel 2: opstijgend grondvocht en zouten, procedures 39, 52, 53 en 55 (2003)
• WTCB-Contact 2017/4, FAQ vochtmeting van de dekvloer en artikel calciumsulfaatgebonden gietdekvloeren
• Buildwise, Schade door hygroscopische zouten aan een binnenbepleistering
• WTCB-Digest nr. 13, Injectie van metselwerk tegen opstijgend vocht (2016)