Een witte, pluizige of kristallijne laag onderaan de muur is meestal geen kalk en geen schimmel, maar zoutuitslag. In Vlaanderen en delen van Nederland wordt die uitslag vaak salpeter genoemd. Het gaat om zouten die met het vocht mee door het metselwerk trekken en aan het oppervlak achterblijven zodra dat vocht verdampt. Vandaar dat de aanslag zich concentreert op de plek waar de muur het langst nat blijft: laag bij de grond, achter meubels of in slecht geventileerde ruimtes. Belangrijk om te weten: de uitslag zelf is een gevolg, geen oorzaak. Ze wijst bijna altijd op onderliggend opstijgend vocht of doorslaand vocht. Wil je weten wat er in jouw geval speelt, dan is een gratis vochtdiagnose het logische startpunt.
Waarom salpeteruitslag op de muur ontstaat
De kern van salpeteruitslag als muur-oorzaak is eenvoudig: vocht dat vanuit de grond of via de gevel het metselwerk intrekt, neemt opgeloste zouten mee. Denk aan nitraten, sulfaten en chloriden die van nature in bodem, bakstenen en mortel zitten. Wanneer het water aan het muuroppervlak verdampt, blijven die zouten achter en kristalliseren ze tot een witte of grijzige uitbloei.
Een deel van deze zouten is hygroscopisch. Dat betekent dat ze zelf vocht uit de lucht aantrekken. Daardoor voelt de muur op zulke plekken langer klam aan, ook als de bron tijdelijk droger is. Dit verklaart meteen waarom de aanslag zo hardnekkig is en waarom oppervlakkig poetsen niet volstaat. Zolang er vocht door de muur blijft trekken, blijf je zout aanvoeren. Twijfel je of het om opstijgend of doorslaand vocht gaat, lees dan het verschil tussen doorslaand en optrekkend vocht.
Is het salpeter, kalk of schimmel?
Voor de juiste aanpak moet je eerst goed kijken wat je precies ziet, want de behandeling verschilt sterk.
- Zoutuitslag / salpeter: droge, pluizige of kristallijne, meestal witte laag die je met een borstel loskrijgt. Vaak baardachtig of donzig van structuur, laag op de muur.
- Witte kalkachtige aanslag: hardere, vlakkere afzetting. Het onderscheid is niet altijd scherp; meer hierover in witte aanslag op de muur.
- Schimmel: meestal donkere, zwarte of groene vlekken, soms muffe geur, en vaker gelinkt aan condensatie dan aan opstijgend vocht. Zie de soorten schimmel in huis.
Zit de aanslag vooral aan de buitenkant of hoog op een buitenmuur, dan kijk je beter naar doorslaand vocht in de buitenmuur als mogelijke bron.
