Vocht van binnen of van buiten dichten: de keuze bij kelder en ingegraven muren

Eerst de oorzaak zoeken

Wil je de waterdichting van een bestaande kelder verbeteren, zoek dan volgens het Steunpunt eerst naar de oorzaak. Scheurtjes of een slecht uitgevoerde leidingdoorvoer kan je nog vrij eenvoudig en plaatselijk oplossen. Een niet-waterdichte constructie aanpakken is veel ingrijpender, en soms zelfs niet aangewezen of mogelijk. Welke behandeling past bij een oude gemetselde kelder, hangt volgens Buildwise vooral af van de vorm waarin het water in de grond zit, hoe vochtgevoelig de binnenafwerking is, het gebruik van de ruimte en wat technisch mogelijk is. Meer in vochtonderzoek laten uitvoeren.

Langs de buitenzijde

Wil je de buitenmuren van een bestaande, ingegraven constructie waterdicht maken, dan is de enige goede manier volgens het Steunpunt om dat langs de buitenzijde te doen. Dat is een ingrijpende en dure operatie, omdat je de grond langs de muren volledig moet afgraven. Ook bij oude gemetselde kelders gebeuren de werken volgens Buildwise bij voorkeur van buitenaf.

Bij een interventie van buitenaf verwijdert men volgens Buildwise de grond tegen de muren en plaatst men een element dat het rechtstreekse contact tussen grond en muur vermijdt, bijvoorbeeld een membraan. Naargelang de situatie komt daar een beschermings- en draineringssysteem bij, met een verticale drainering en een collector onderaan de bouwput. Het vrijmaken van de keldermuren langs buiten is volgens het Steunpunt niet zonder risico en de waterdichting moet perfect uitgevoerd worden: begin er best niet aan zonder architect of stabiliteitsingenieur.

Langs de binnenzijde

Is de buitenzijde niet toegankelijk, bijvoorbeeld door aangrenzende gebouwen, dan kunnen de werken volgens Buildwise langs de binnenzijde gebeuren. Buildwise noemt onder meer:

• Een waterdichte bepleistering over alle betrokken muren, op basis van een mineraal of organisch bindmiddel. Dat vraagt een ondergrond in goede staat. Zoutkristallisatie tussen de bepleistering en het metselwerk kan volgens Buildwise nooit uitgesloten worden, en ook het loskomen van de bepleistering kan volgens Buildwise niet vermeden worden.
• Een noppenfolie die mechanisch op de muren bevestigd wordt en afgewerkt kan worden met een gewone binnenbepleistering. Een gipsbepleistering mag volgens Buildwise enkel als er een normaal vochtgehalte in de ruimte heerst, dat wil zeggen een relatieve vochtigheid tussen 30 en 60%.
• Een injectie van een hydrofobe oplossing in de massa van de muren. Meestal verkiest men volgens Buildwise een waterdichte bepleistering, omdat die injectie veel product vraagt en zeer delicaat en arbeidsintensief is.

Muren die met zo'n injectie beschermd zijn, bieden volgens Buildwise geen bescherming tegen waterinfiltraties onder druk. Omdat de meeste van deze systemen een min of meer dampdichte afwerking vragen, is de kans volgens Buildwise groot dat de vochtigheid van de muren in contact met de grond toeneemt, en kan het opstijgend vocht boven de vloer licht toenemen. Buildwise raadt daarom aan de werken aan te vullen met een behandeling tegen opstijgend vocht. Meer in kelderbekuiping.

Als het grondwater hoog staat

Staat het grondwater, zelfs tijdelijk, boven het niveau van de keldervloer, dan geeft dat in oude gemetselde kelders volgens Buildwise bijna onvermijdelijk waterinfiltraties die moeilijk of zelfs niet definitief weg te werken zijn. Een inwendige bekuiping zal dan eerder beperkt doeltreffend zijn, omdat het moeilijk is de continuïteit van de bepleistering te verzekeren, bijvoorbeeld ter hoogte van dwarsmuren en trappen. Bij grondwater boven het kelderniveau, zelfs tijdelijk, raadt Buildwise af om de kelder tot woonruimte om te vormen. Iets anders is regenwater dat ter hoogte van de keldermuren in de grond dringt en zich langs de muren ophoopt. Werkt men dan langs binnen en gaat het om hardnekkige infiltraties, dan kan men volgens Buildwise kiezen voor een binnengoot rondom, die via een zinkput en eventueel een dompelpomp met de riolering verbonden is. Kan er veel oppervlaktewater ophopen, dan is het volgens Buildwise nodig een binnenafwerking te kiezen die ongevoelig is voor vocht en af te zien van een woonruimte in de kelder. Lees ook grondwater in de kelder.

Een kelder als bewoonbare ruimte

Wil je een bestaande, niet-waterdichte kelder als bewoonbare ruimte gebruiken zonder werken aan de buitenzijde, dan raadt het Steunpunt aan daar niet op je eentje aan te beginnen: ondoordachte werken kunnen leiden tot vochtproblemen op de hogere verdiepingen. Begin met een correcte analyse: waar liggen eventuele waterkerende lagen, hoe zijn muren en vloeren opgebouwd en hoe hoog ligt de grond buiten ten opzichte van de vloer binnen? Binnenisolatie aanbrengen is volgens het Steunpunt nooit zonder risico, en in een ondergrondse ruimte zijn er bijkomende aandachtspunten.

Voor een bestaande kelder die je niet isoleert en enkel als bergruimte gebruikt, is ventileren volgens het Steunpunt de belangrijkste en minimaal noodzakelijke ingreep. Een damplichte laag zoals een cementering of waterdichte coating is in zo'n kelder volgens het Steunpunt geen goed idee, omdat ze de uitdroging van de muren vermindert.

Bronnen

Deze pagina steunt op de volgende openbare bronnen. De cijfers, uitspraken en prijzen hierboven komen uit deze publicaties.

• Buildwise (WTCB), Renovatie van kelders, WTCB-Dossiers 2009/2.18 (2010)
• Technische infofiche Vocht in (kruip)kelders (Steunpunt Duurzaam Bouwen, 2021)